HPS ve HFRS: Tek virüs ailesi, iki hastalık
Hantavirüsler klinik olarak farklı iki sendroma yol açar. Coğrafya belirleyicidir: karşılaşma riski yaşadığın veya seyahat ettiğin yere göre değişir.
HPS — Hantavirüs Pulmoner Sendromu
Amerika kıtalarında görülür. Öncelikle akciğerleri etkiler. Vaka ölüm oranı CDC verilerine göre yaklaşık %38'e kadar çıkabilir. Sin Nombre virüsü Kuzey Amerika'daki ana etkendir; Andes virüsü Güney Amerika'da baskındır ve insandan insana bulaşma belgelenmiş tek hantavirüstür.
HFRS — Renal Sendromlu Kanamalı Ateş
Avrupa ve Asya'da rapor edilir. Öncelikle böbrekleri etkiler; ağır vakalarda kanama ve şok görülür. Vaka ölüm oranı suşa bağlı olarak yaklaşık %1–15 arasındadır. Asya'da Hantaan ve Seul virüsleri yaygındır; Avrupa'da Puumala (hafif) ve Dobrava-Belgrade (ağır, Balkanlar) baskındır.
Hantavirüs nasıl bulaşır?
Hantavirüsler doğada vahşi kemirgenlerde dolaşır. Kemirgenler hastalanmadan virüsü idrar, dışkı ve tükürükleriyle saçar. İnsanlar hemen tamamen çevresel temas yoluyla enfekte olur, başka insanlardan değil.
- Kemirgen dışkısıyla kontamine aerosolize tozun solunması — kapalı baraka, kabin veya ahır temizliği sırasında en sık görülen bulaş yolu.
- Kemirgenlerle veya kontamine yüzeylerle doğrudan temas, ardından göz, burun veya ağıza dokunulması.
- Nadiren kemirgen ısırığı.
- İnsandan insana yayılım genel olarak belgelenmemiştir; Güney Amerika'daki Andes virüsü kanıtlanmış istisnadır.
Hantavirüsler nerede dolaşır?
Hantavirüs dağılımı kemirgen rezervuarlarına yakından bağlıdır. Genelde altı geniş endemik bölge referans alınır:
- Amerika — Sin Nombre virüsü Four Corners bölgesinde (ABD Güneybatısı); Andes virüsü Patagonya koridorunda (Arjantin/Şili); Araraquara Brezilya cerrado'sunda.
- Avrupa — Puumala virüsü Nordik boreal orman kuşağında; Dobrava-Belgrade Balkanlar'da; Tula sporadik olarak Orta Avrupa'da.
- Asya — Hantaan ve Seul virüsleri Çin ve Kore yarımadasında. Asya küresel HFRS yükünün en büyük payını taşır.
Risk altındaki gruplar
Risk, kemirgen yaşam alanlarına maruziyetle ilgilidir. Tipik olarak yüksek riskli gruplar:
- Kırsal yerleşim yerlerinde yaşayanlar
- Doğa yürüyüşçüleri ve kampçılar
- Uzun süre kapalı kalmış binaları temizleyen işçiler
- Tarım çalışanları, ahır temizleyicileri
- Haşere kontrol profesyonelleri
- Endemik bölgelerde laboratuvarda kemirgen çalışan araştırmacılar
Korunma
Önemli koruyucu önlemler:
- Kemirgenler için olası giriş noktalarını sızdırmaz hale getirin.
- Yiyecek, çöp ve evcil hayvan yemini sıkı kapaklı kaplarda saklayın.
- Kapalı alanları temizlikten önce en az 30 dakika havalandırın.
- Dışkıları temizlemeden önce dezenfektan veya çamaşır suyuyla iyice ıslatın — asla süpürmeyin veya elektrikli süpürge kullanmayın; bu, virüsü havaya kaldırır.
- Temizlik sırasında eldiven ve N95 maske takın; sonra ellerinizi yıkayın.
Tanı ve aşı durumu
Laboratuvar tanısı seroloji veya PCR ile yapılır. ABD veya AB'de onaylı bir hantavirüs aşısı bulunmamaktadır. Çin ve Güney Kore'nin bazı bölgelerinde yerel suşlara karşı inaktive aşılar kullanılmaktadır.
Sık sorulan sorular
Hantavirüs vakaları en çok nerede görülür?▾
Küresel olarak yılda yaklaşık 150.000–200.000 hastaneye yatırılan HFRS vakası bildirilir, büyük çoğunluğu Çin'de. Amerika'da HPS yılda birkaç yüz vakadır; en çok Arjantin, Şili ve ABD (Four Corners) raporlar.
Virüs her yerde aynı mı?▾
Hayır. Her bölgenin kendi baskın suşları ve kemirgen rezervuarları vardır. Sin Nombre (ABD), Andes (Arjantin/Şili), Puumala (İskandinavya), Dobrava (Balkanlar), Hantaan ve Seul (Doğu Asya) ana suşlardır.
Köpeğim veya kedim hantavirüs kapabilir mi?▾
Evcil köpek veya kedilerde belgelenmiş hantavirüs hastalığı yoktur. Enfekte kemirgenlerle karşılaşabilirler ama önemli bir rezervuar değildirler.
Aşı var mı?▾
ABD veya AB'de onaylı bir aşı yoktur. Çin ve Güney Kore, mesleki ve yüksek riskli popülasyonlarda bölgesel olarak baskın suşlar için inaktive aşılar kullanır.
Bunu gerçek zamanlı takip et
WHO, ECDC, ProMED ve seçilmiş haberlerden mevcut sinyaller için canlı HantaDash haritasını kullan.
Haritayı görüntüle →Bu sayfa eğitim amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Şüpheli maruziyet durumunda veya semptomlar gelişirse bir sağlık kuruluşuna başvurun.